در روزهای اخیر، بروز اختلال در توزیع سوخت در برخی از استانهای کشور از جمله کرمان، سیستان و بلوچستان و هرمزگان، بحثهای کارشناسی پیرامون ناترازی انرژی و ریشههای آن را داغ کرده است.
به گزارش توسعه گستر، سید محمد صادق الحسینی، تحلیلگر مسائل اقتصادی ضمن تشریح ابعاد فنی و اقتصادی این چالش، بر لزوم تغییر رویکرد در تخصیص یارانههای انرژی تأکید کرد.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به چرایی شکلگیری صفهای طولانی در پمپبنزینهای استانهای جنوب و جنوب شرق کشور گفت: وضعیت فعلی ناشی از تلاقی منافع برخی جریانهای خاص است که از استمرار این شرایط سود میبرند. وی افزود: میتوان سه جریان یا به تعبیر دقیقتر، سه «مافیای» تأثیرگذار را در این بخش شناسایی کرد که عامل اصلی تداوم وضع موجود هستند.
صادق الحسینی در ادامه تبیین نقش این جریانها اظهار داشت: نخستین گروه، مافیای قاچاق سوخت است که وضعیت ناترازی برای آنها بهترین شرایط سودآوری را فراهم میکند. وی گفت: این جریان تمایل دارد قیمت بنزین ایران به مراتب پایینتر از نرخ منطقه باقی بماند تا سود حاصل از قاچاق تداوم یابد. این تحلیلگر با بیان اینکه تا زمانی که هر لیتر بنزین در شبکه توزیع کشور «صاحب مشخصی» نداشته باشد، این روند اصلاح نخواهد شد، تصریح کرد: مافیای دوم مربوط به خودروسازان داخلی است که محصولات آنها با تکیه بر بنزین ارزانقیمت قابلیت فروش دارد و مافیای سوم نیز مونتاژکاران خودروهای چینی هستند که سهم قابلتوجهی از مصرف بنزین را به دلیل عدم رعایت استانداردهای بهینه مصرف به خود اختصاص دادهاند.
این کارشناس اقتصادی با ارائه آماری از وضعیت تولید و مصرف بنزین در کشور افزود: در حال حاضر تولید روزانه بنزین کشور ۱۲۰ میلیون لیتر است که حدود ۱۰ میلیون لیتر آن به دلیل افت کیفیت و فرسودگی زیرساختها در چرخه تولید هدر میرود. وی گفت: از سوی دیگر، متوسط مصرف روزانه از ابتدای سال تاکنون ۱۳۵ میلیون لیتر بوده که پیشبینی میشود تا پایان سال به ۱۴۳ میلیون لیتر برسد؛ این یعنی همین حالا با کسری حداقل ۱۵ میلیون لیتری مواجه هستیم.
صادق الحسینی درباره راهحلهای کوتاهمدت و بلندمدت و دشواریهای پیش رو اظهار داشت: افزایش تولید زمانبر است و در شرایط فعلی، حداقل چهار سال برای بهرهبرداری از طرحهای توسعهای زمان نیاز است. وی افزود: واردات بنزین نیز به دو دلیل اصلی با چالش جدی مواجه است؛ نخست، محدودیتهای ناشی از فشارهای خارجی و دوم، کمبود منابع ارزی که اولویتبندی برای تأمین کالاهای اساسی و دارو را دشوار کرده است.
وی در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر لزوم اصلاح رویههای جاری در حوزه انرژی گفت: راهکار واقعی و عادلانه، تخصیص سهمیه بنزین به تکتک شهروندان ایرانی است. صادق الحسینی تصریح کرد: پیشنهاد ما این است که هر لیتر بنزین سهمیه هر ایرانی به صورت مستقیم و رایگان در اختیار او قرار گیرد تا فرد خود تصمیم بگیرد آن را مصرف کند، صرفهجویی کرده و یا به قیمت واقعی به فروش برساند.
وی افزود: اگر شهروندان خود مدیریت منابع انرژی را در دست بگیرند، نه تنها شاهد کاهش مصرف غیربهینه خواهیم بود، بلکه یارانهای که اکنون به صورت غیرمستقیم در شبکه قاچاق و تولید خودروهای پرمصرف حیف و میل میشود، به سفرههای مردم بازمیگردد. این تحلیلگر اقتصادی در پایان خاطرنشان کرد: ادامه رویکردهای گذشته تنها به طولانیتر شدن صفها در سراسر کشور از جمله پایتخت منجر خواهد شد؛ لذا ضرورت دارد با کنار گذاشتن فریبهای سنتی حوزه انرژی، اجازه دهیم مردم به عنوان ذینفعان واقعی، راهبری مصرف و صرفهجویی را بر عهده بگیرند.
