«اگر دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده نتواند راهی برای مهار اسرائیل و جلوگیری از استمرار جنایتهای اسرائیل علیه لبنان پیدا کند، تردید وجود ندارد که رسیدن به یک توافق پایدار برای پایان جنگ امکانپذیر نخواهد بود. تنها مسیر پیش رو برای پایان جنگ، کنترل و مهار دولت نتانیاهو و جلوگیری از استمرار حملات اسرائیل به کشورهای پیرامون است.»
به گزارش توسعه گستر به نقل از ایرنا، هفته گذشته در آستانه امضای «تفاهمنامه پایان جنگ» میان ایران و آمریکا، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر و یسرائیل کاتس، وزیر جنگ رژیم اسرائیل در بیانیهای مشترک از تشدید حملات به جنوب لبنان و حمله به ضاحیه بیروت خبر دادند. این اقدام اسرائیل باعث شد تا به گفته دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا امضای تفاهمنامه پایان جنگ دچار اختلال شود و ساعاتی به تاخیر بیافتد. از زمان انجام حمله، تا بامداد امروز پنجشنبه ۲۸ خرداد که تفاهم پایان جنگ نهایتا مورد پذیرش ایران قرار گرفت، دونالد ترامپ بارها در مصاحبه با رسانهها به نخستوزیر رژیم اسرائیل حمله کرد و او را «لجباز» و «بیفکر» خطاب کرد.
درک جایگاه اسرائیل به عنوان عامل برهمزننده هر توافق احتمالی و پیشبینی روشهایی که اسرائیل ممکن است برای از سرگیری جنگ در پیش گیرد، باید یکی از اولویتهای تهران باشد.از پیامهای دونالد ترامپ در ساعات پس از حمله رژیم اسرائیل به ضاحیه و تعهدهای لحظه آخری رئیس جمهور آمریکا برای قطعی شدن تفاهمنامه پایان جنگ، مشخص بود که واشنگتن حداقل در این مقطع و به دلایلی شاید حتی تاکتیکی از عملیات تخریبی اسرائیل علیه صلح رضایت ندارد.
از زمان اعلام آتشبس در روز ۱۹ فروردین، رژیم اسرائیل به وضوح پیامهای تهران مبنی بر خط قرمز حمله به پایتخت لبنان را دریافت کردهبود و یکشنبه هفته گذشته پس از آنکه حملهای به ضاحیه جنوبی بیروت انجام شد، پاسخ این حمله را با ضربات موشکی ایران دریافت کرد. در تبادل آتش هفته گذشته میان ایران و اسرائیل، ایالات متحده آمریکا رسما اعلام کرد که بخشی از این درگیری نبوده و برای دفاع از اسرائیل وارد عملیات نظامی نشد.
اقدامهای مکرر اسرائیل در عبور از خطوط قرمز تهران و تحریک تهران با واکنش نظامی، در حال از بین بردن اعتبار دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا نیز هست. او در مصاحبهها هفتههای اخیر خود به صورت مستمر تاکید میکرد که هر چیزی از نتانیاهو بخواهد عملی میشود. او در مصاحبه با فایننشیال تایمز گفتهبود: «همه تصمیمها را من میگیرم، نتانیاهو تصمیمگیر نیست.»
او این اظهارات را در مصاحبه با رسانههای دیگر هم تکرار کردهاست. اما اقدامهای علنی اسرائیل در زیر پا گذاشتن وعدههای علنی ترامپ، باعث شدهاست تا اعتبار و توانایی رئیس جمهور آمریکا در کنترل اسرائیل به طور کامل زیر سوال برود.
درک جایگاه اسرائیل به عنوان عامل برهمزننده هر توافق احتمالی و پیشبینی روشهایی که اسرائیل ممکن است برای از سرگیری جنگ در پیش گیرد، باید به عنوان یکی از اولویتهای تهران باشد، چرا که به رغم امضای تفاهمنامه پایان جنگ میان ایران و آمریکا، اسرائیل همانند هفتههای اخیر، تمام تلاش خود را به کار خواهد برد تا چنین توافقی را از بین ببرد.
از زمان آغاز آتشبس، بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان روابط بینالملل تاکید میکردند که نتانیاهو و رژیم اسرائیل از هیچ توافقی میان ایران و آمریکا حمایت نمیکند و تنها به دنبال تشدید جنگ و درگیری در منطقه است. به نظر نمیرسد که پس از امضای تفاهمنامه هم این محاسبه تغییری کردهباشد.
نتانیاهو در اظهارنظرهای علنی اعلام میکند که کاملا با رئیس جمهور آمریکا، همسو است و از هر اقدام او حمایت میکند. اما در عمل اسرائیل تمام تلاش خود را به کار گرفت تا امکان عملی شدن یک توافق به صفر برسد و جنگ ادامه پیدا کند.
دنی سیترینوویچ، مسئول پیشین میز ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل چندی پیش در یادداشتی تأکید کردهبود که هر توافقی از نظر نتانیاهو، توافق بد تلقی میشود. هفته گذشته آمیئل یرحی، خبرنگار شبکه i۲۴ اسرائیل نیز در گزارشی اختصاصی از جلسه کابینه امنیتی اسرائیل نوشتهبود که در این جلسه ایال زامیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل تصریح کردهاست: «آنطور که ما اکنون میبینیم – تقریباً هر توافقی، توافق بدی است.» در همین جلسه، بنیامین نتانیاهو به وزرای خود اعلام کردهبود که «ممکن است اسرائیل مجبور شود به تنهایی به جنگ ادامه دهد.»
گیدئون لوی، ستوننویس روزنامه هاآرتص، در گفتوگویی با شبکه خبری الجزیره بلافاصله پس از حمله روز یکشنبه به پایتخت لبنان گفت: «اسرائیل این موضوع را پنهان نمیکند که مخالف این توافق است و هر کاری که بتواند برای خرابکاری در آن انجام خواهد داد. با این حال، کار زیادی از دستش برنمیآید، زیرا اگر دونالد ترامپ در این زمینه بسیار سختگیر باشد، اسرائیل دیگر دست به تحریک نخواهد زد.»
لوی تأکید کرد: «نتانیاهو هیچ نفوذی روی توافق با ایران ندارد، مطلقاً هیچ. حتی با او مشورتی هم نشده است. و در لبنان نیز تمام آن بمبارانها هیچ هدفی ندارند، هیچ. این کار به هیچ چیز خدمت نمیکند، حتی به آینده سیاسی خودش.»
دلایل متعددی برای تمایل اسرائیل به ادامه جنگ از سوی کارشناسان مطرح شدهاست. بخشی از این دلایل مربوط به شخص نتانیاهو هستند و بخشی دیگر مربوط به راهبرد کلی امنیتی اسرائیل در قبال مسائل منطقه.
تقلیل دادن دلیل تمایل اسرائیل به ادامه جنگ به نزدیک شدن موعد انتخابات در اسرائیل یا تلاش نتانیاهو به فرار از محاکمه در پروندههای فساد یا رسیدگی به غافلگیری در برابر عملیات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس، به تنهایی توضیح دهنده تمایل اسرائیل به استمرار جنگ و جلوگیری از هرگونه توافق پایان جنگ نیست.
همانگونه که ایرنا پیشتر گزارش دادهبود، تمایل به ادامه جنگ یک راهبرد اجماعی در میان اغلب سیاستمداران اسرائیلی است. مخالفان نتانیاهو که شانس بالایی برای پیروزی در انتخابات پاییز امسال دارند، انتقادهای خود را از همین حالا از ائتلاف حاکم به دلیل پذیرش تفاهم پایان جنگ و قرار گرفتن تحت انقیاد دونالد ترامپ تشدید کردهاند.
اپوزیسیون اسرائیل از نتانیاهو به این دلیل ناراضی نیست که چرا به جنگ در لبنان و ایران ادامه دادهاست بلکه به این دلیل از او انتقاد میکند که چرا اسرائیل را به یک دولت تحتالحمایه آمریکا بدل کرده و مجبور است به فرمان دونالد ترامپ، جنگها را در منطقه پایان دهد …
هفته گذشته بار دیگر عملیات اسرائیل در ضاحیه بیروت، باعث شهادت چندین شهروند لبنانی شد. این حمله آن هم در روزی که ترامپ وعده دادهبود تفاهمنامه پایان جنگ با ایران قطعا در همان روز امضا شود، با واکنش گسترده مواجه شد. هر چند نهایتا با پافشاری واشنگتن و سپردن تعهدهای قطعی برای پایان جنگ، تهران از واکنش به حمله اسرائیل به صورت مقطعی انصراف داد و ترجیح داد فرصتی دوباره به دیپلماسی بدهد اما این حمله آزمونی بسیار سخت در مقابل دولت آمریکا قرار داد تا میزان جدیت، عزم، اراده و توانایی او را برای مهار اسرائیل محک بزند.
رسانههای آمریکایی و اسرائیلی بلافاصله پس از حمله اسرائیل به بیروت، به نقل از مقامهای آمریکایی نوشتند که از دیدگاه واشنگتن این حمله یک «اقدام واضح برای تخریب توافق» است.
یک دیپلمات درگیر در گفتگوها به فاکس نیوز گفت که «حملات امروز در بیروت، در مسیر نهایی کردن توافق مشکلاتی ایجاد کرده است.» این دیپلمات افزود: «این یک تلاش آشکار از سوی اسرائیل برای خرابکاری در توافق رئیسجمهور و کشاندن دوباره ایالات متحده به جنگ است.»
آلن ایر، دیپلمات پیشین آمریکا در واکنش به خبر حمله اسرائیل به بیروت نوشت: «همانطور که انتظار میرفت، اسرائیل در تلاش است تا توافق آمریکا و ایران را به هم بزند.»
اما اصلیترین واکنشها از سوی شخص دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا بود. او در یک پیام در شبکههای اجتماعی و چندین مصاحبه کوتاه با رسانههای مختلف از جمله فاکسنیوز و شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل به شدت از نتانیاهو به دلیل انتخاب این موقعیت برای حمله به بیروت انتقاد کرد. سیانان گزارش دادهاست که در تماس تلفنی دیشب ترامپ و نتانیاهو، رئیس جمهور آمریکا به تندی با نتانیاهو به تندی از نتانیاهو انتقاد و با الفاظی رکیک به او حمله کردهاست.
رئیس جمهور آمریکا نخستوزیر اسرائیل را به «بیدرایتی» و «تصمیمهای غلط» متهم کرد و گفت که تعجب میکند که چرا نتانیاهو دستور چنین حملهای را صادر کردهاست. ترامپ اقدامات نتانیاهو علیه لبنان را بی عقلی دانست. بعد از امضای تفاهمنامه پایان جنگ نیز ترامپ در گفتوگویی با نیویورک تایمز نتانیاهو را لجباز توصیف کرد. ترامپ گفت: «او آدم بسیار لجبازی است؛ و اگر بخواهم با شما صادق باشم، او باید از ما برای انجام این کار بسیار سپاسگزار باشد.»
واکنش در تهران به حمله بعد از ظهر یکشنبه گذشته اسرائیل به ضاحیه بیروت کاملاً روشن بود. از نظر تهران، واشنگتن طرف معامله در هرگونه توافق پایان جنگ تلقی میشود و این آمریکا است که مسئولیت دارد تا اسرائیل را در استمرار حملات خود در منطقه کنترل کند.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در واکنش به عملیات اخیر اسرائیل در لبنان، ساعاتی پیش از نهایی شدن تفاهمنامه پایان جنگ با صدور بیانیهای تصریح کرد: «جمهوری اسلامی ایران ضمن یادآوری مسئولیت مستقیم دولت آمریکا در قبال جنایات ارتکابی رژیم صهیونیستی و نقض مکرر آتشبس از سوی آن رژیم علیه لبنان یا ایران، بر عزم خود برای اتخاذ کلیه تدابیر لازم جهت اعمال حق ذاتی دفاع مشروع تاکید میکند. بدیهی است مسئولیت پیامدهای خطرناک آتشافروزی رژیم صهیونیستی برای صلح و امنیت منطقهای بر عهده آمریکا و رژیم صهیونیستی خواهد بود.»
دونالد ترامپ باید تنبیه و هزینه واقعی برای نتانیاهو تعریف کند که در صورت اقدامهای مخرب در مقابل توافق پایان جنگ، هزینههای روشنی متوجه اسرائیل شودمحمدباقر قالیباف، رئیس هیئت مذاکره کننده ایرانی در واکنش به اقدام نظامی اسرائیل علیه پایتخت لبنان نوشته بود: «تجاوز صهیونیستها به ضاحیه بار دیگر نشان داد آمریکا یا ارادهای برای اجرای تعهدات خود ندارد یا توان آن را. با چراغ سبز نشان دادن به رژیم نمیتوانید امتیاز بگیرید. بازی پلیس بد و پلیس خوب قدیمی شده است. اگر اراده و توان اجرای تعهدات خود را ندارید، سخن گفتن از ادامه مسیر ممکن نیست.»
تریتا پارسی، معاون اجرایی اندیشکده کوئینسی برای حکمرانی مسئولانه معتقد است که دونالد ترامپ باید تنبیه و هزینه واقعی برای نتانیاهو تعریف کند که در صورت اقدامهای مخرب در مقابل توافق پایان جنگ، هزینههای روشنی متوجه اسرائیل شود.
پارسی در واکنش به اقدامهای بنیامین نتانیاهو برای تخریب فرآیند دیپلماتیک نوشت: «اگر سرکشیِ اسرائیل هیچ پیامدی برایش نداشته باشد، این دیدگاه را در ایران تقویت خواهد کرد که ترامپ یا نمیتواند و یا نمیخواهد اسرائیل را مهار کند. از دیدگاه تهران، اگر ایالات متحده ناتوان (یا بیمیل) به کنترل اقدامات اسرائیل باشد، توافق با واشنگتن ارزش چندانی نخواهد داشت. یک اسرائیلِ مهارنشده تنها احتمال بروز درگیریهای مجدد و تلاشهای مداوم برای کشاندنِ دوباره ایالات متحده به جنگ را افزایش میدهد.»
تریتا پارسی بعد از حمله یکشنبه نوشت:«کاری که اسرائیل با بیروت کرد، برای خرابکاری در تلاش ترامپ جهت دستیابی به صلح بود. و اسرائیل به خرابکاریهای بیشتری دست خواهد زد، مگر اینکه ترامپ هزینهای را بر اسرائیل تحمیل کند.»
یکی از اهداف اصلی اسرائیل از زمان اعلام آتشبس در تجاوز جنایتکارانه آمریکا و اسرائیل علیه ایران، جدا کردن پرونده لبنان از پروند جنگ با ایران بود. ایران از همان روز نخست آتشبس در متنی که با میانجیگری پاکستان تهیه شدهبود، نام لبنان را به طور اخص برای اجرای آتشبس ذکر کردهبود. اما اسرائیل یک روز پس از اعلام آتشبس حمله گستردهای را علیه بیروت و جنوب لبنان آغاز کرد.
حملات مداوم اسرائیل به لبنان، به ویژه همزمان با مذاکرات پایان جنگ میان تهران و واشنگتن با این هدف صورت میگیرد که نشان بدهد این دو پرونده کاملا مجزا هستند. دنی سیترینوویچ، در گفتوگو با شبکه خبری سیانان میگوید: «از نظر راهبردی، اسرائیل تلاش کرده است تا جبهههای لبنان و ایران را از یکدیگر تفکیک کند تا بتواند تشدید تنشهای منطقهای را بهطور مؤثرتری مدیریت کند. با این حال، این رویکرد تاکنون موفقیت محدودی داشته است. در مجموع، با توجه به وابستگی اسرائیل به دولت آمریکا و دونالد ترامپ، برداشت کلی این است که توانایی اسرائیل برای تأثیرگذاری بر جهتگیری سیاست ایالات متحده در این زمینه، نسبت به گذشته محدودتر شده است.»
محمد باقر قالیباف، رئیس هیئت مذاکرهکننده ایرانی نیز با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس تاکید کرد که ایران اجازه جدا شدن جبهه لبنان را در پرونده پایان جنگ نمیدهد. قالیباف نوشت: «هرگز نمیتوانند هیچ بخشی از ارکان مقاومت را تکوتنها گیر بیاورند. مجاهدتهای رزمندگان لبنان و دیپلماسی مقتدرانه جمهوری اسلامی ایران حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان عزیز را تضمین میکند و بساط دیوانهبازی و جنگافروزی رژیم اسرائیل را برهم خواهد زد، بچرخ تا بچرخیم.»
اگر دولت دونالد ترامپ نتواند راهی برای مهار اسرائیل و جلوگیری از استمرار جنایتهای اسرائیل علیه لبنان پیدا کند، تردید وجود ندارد که رسیدن به یک توافق پایدار برای پایان جنگ امکانپذیر نخواهد بود. تنها مسیر پیش رو برای پایان جنگ، کنترل و مهار دولت نتانیاهو و جلوگیری از استمرار حملات اسرائیل به کشورهای پیرامون است.
